Je zit lekker in je stoel. Riem los, filmpje aan en misschien nog even uit het raam kijken naar de wolken onder je. Dan verschijnt het bekende karretje in het gangpad. “Chicken or pasta?” Je kijkt naar de twee opties en maakt je keuze. Even later staat er een plastic dienblad voor je neus. Met een warm bakje eten, een broodje en dat kleine toetje waar je stiekem toch altijd nieuwsgierig naar bent. Je neemt een hap. En dan denk je misschien precies hetzelfde als ik regelmatig denk: waarom smaakt dit in het vliegtuig toch anders? Het gekke is namelijk dat het niet alleen aan het eten ligt. Zodra je de lucht in gaat, verandert ook de manier waarop je smaken ervaart. Je zintuigen reizen als het ware met je mee, maar ze gedragen zich boven de wolken net een tikje anders. Hetzelfde hapje dat thuis vertrouwd smaakt, kan daar ineens vlakker, zouter, zachter of juist verrassend lekker lijken.
Je neus speelt een grotere rol dan je denkt
Als we eten, gebruiken we niet alleen onze tong. Een groot deel van wat we als smaak ervaren, komt via onze neus. Je tong herkent de basissmaken. Je neus vult het verhaal aan met geur, diepte en dat lekkere ‘mmm’-gevoel. En precies daar wordt het in een vliegtuig interessant. De lucht in de cabine is behoorlijk droog en de luchtdruk is lager dan op zeeniveau. Daardoor werkt je reukvermogen minder goed. Geuren komen minder sterk binnen en dat proef je meteen terug. Denk maar aan de laatste keer dat je verkouden was. Je proefde misschien nog wel of iets zoet, zout of zuur was, maar je favoriete gerecht werd ineens een stuk minder spannend. Iets vergelijkbaars gebeurt in de lucht. Alleen zit je nu niet met een verstopte neus op de bank, maar op 10 kilometer hoogte. Met uitzicht op de wolken en een inklaptafeltje dat nét groot genoeg is voor je dienblad.
Vooral zoet en zout maken het verschil
Niet iedere smaak verandert even sterk. Zo ervaren we zoete en zoute smaken in de cabine vaak minder intens. Daarom mag vliegtuigeten soms nét wat steviger gekruid zijn dan je thuis gewend bent. Niet omdat de kok is uitgeschoten met het kruidenpotje, maar omdat jouw smaakpapillen op kruishoogte wat extra overtuiging nodig hebben. En dat maakt het best lastig om voor honderden passagiers een maaltijd samen te stellen. Want een gerecht moet beneden goed smaken, maar op vlieghoogte óók nog lekker zijn. Daarom houden ontwikkelaars van vliegtuigmenu’s rekening met de omstandigheden waarin jij uiteindelijk eet. Ze kiezen bijvoorbeeld sauzen die iets voller zijn, ingrediënten die hun smaak goed vasthouden en combinaties die ook na het opwarmen nog smakelijk blijven. Het is dus niet zomaar: “We hebben vandaag kip met rijst. Succes ermee.” Er wordt echt nagedacht over welke smaken in de lucht overeind blijven.
En dan is daar tomatensap
Over vliegtuigeten gesproken: er is één drankje dat tijdens een vlucht opeens een stuk interessanter lijkt. Tomatensap. Thuis? Daar zou het niet eens in je opkomen. In het vliegtuig? Yes please. En je bent zeker niet de enige. Tomatensap heeft een hartige, umami-achtige smaak die tijdens het vliegen verrassend lekker is. Daardoor smaakt het in de lucht voller dan je op de grond zou verwachten. Beetje peper en zout erbij en klaar. Ineens voelt het bijna alsof je een kleine, vloeibare snack hebt besteld.
En waarom smaakt koffie juist zo lekker boven de wolken?
Ook koffie is een mooi voorbeeld. De cabine is droog. Je zit misschien al een paar uur in dezelfde stoel. En dan komt er ineens een lekker geurend bekertje koffie voorbij. Waarschijnlijk is het niet eens de beste koffie die je ooit hebt gedronken. Maar op dat moment? Heerlijk. Misschien omdat het warm is. Misschien omdat het vertrouwd voelt. Toch draait het niet alleen om de koffie zelf. Ook de omstandigheden, het tijdstip en het gevoel dat je onderweg bent, spelen mee. Een simpel kopje koffie wordt onderdeel van de reis. Net als dat plastic bakje pasta ineens onderdeel wordt van je vakantie.
Dus ligt het aan het vliegtuig of aan het eten?
Eigenlijk aan allebei. Je smaakbeleving verandert tijdens het vliegen door de omstandigheden in de cabine. Tegelijkertijd legt je maaltijd al een hele reis af voordat jij hem krijgt. Iemand bedenkt het gerecht, test het, bereidt het, koelt het, laadt het in en warmt het uiteindelijk op in een vliegtuigkeuken waar elke centimeter telt. Best bijzonder, als je bedenkt dat jouw rijstschotel of stukje cake niet zomaar uit een willekeurige oven komt rollen. En dan is er natuurlijk nog iets wat geen wetenschap nodig heeft: vakantiehonger. Want laten we eerlijk zijn. Een broodje kaas smaakt toch nét wat beter als je het boven de wolken eet? Zeker als je weet dat je over een paar uur met je koffer op een zonnige boulevard staat. Misschien is dat wel het leukste aan eten in het vliegtuig. Het is het eerste kleine moment waarop je vakantie echt begint. Je klapt je tafeltje uit. Je kijkt nog een keer uit het raam. En daar zit je dan. Met een bordje eten, ergens tussen Nederland en je vakantiebestemming. Eetsmakelijk!