Je vakantie begint eigenlijk al ver voordat het vliegtuig opstijgt. Op zo’n moment waarop je je koffer van zolder haalt, ergens achter in de kast nog dat ene leuke zonnehoedje vindt en langzaam voelt dat het dichterbij komt. De voorpret sluipt erin. Outfits worden uitgezocht, lijstjes afgevinkt en paspoorten verzameld. Ondertussen droom je alvast weg bij palmbomen, een tropisch strand of dat eerste drankje op een terras in de zon. Toch is er één reisgenoot die niet altijd even soepel meewerkt: je biologische klok. Na een lange vlucht ben jij misschien helemaal klaar om op ontdekking te gaan, terwijl je lichaam zich afvraagt waarom iedereen ineens luncht terwijl het volgens hem midden in de nacht is.
Hello jetlag …
Daar sta je dan. Met je voeten in het zand, zonnebril op je neus en klaar voor een heerlijke vakantiedag. Alleen zweeft je interne klok dus nog ergens hoog boven de Atlantische Oceaan. Het resultaat? Om vier uur ’s nachts klaarwakker naar het plafond staren en precies op het moment dat de dag begint verlangen naar je bed.
Ik weet nog dat ik tijdens mijn eerste verre reis dacht dat een jetlag mij wel zou overslaan. Tot ik midden in de nacht klaarwakker in mijn hotelkamer lag, terwijl buiten nog geen mens op straat was. Sindsdien neem ik mijn biologische klok iets serieuzer. Gelukkig zijn er een paar simpele dingen die helpen.
Wat is een jetlag eigenlijk?
Een jetlag ontstaat wanneer je in korte tijd meerdere tijdzones doorkruist. Je lichaam denkt nog dat het thuis is, terwijl de klok op je bestemming iets heel anders aangeeft. Daardoor krijg je last van vermoeidheid, een verstoord slaapritme of simpelweg het gevoel hebben dat je niet helemaal in de juiste tijdzone leeft. Hoe groter het tijdsverschil, hoe groter de kans dat je lichaam even moet schakelen. Vooral reizen naar Azië, Noord-Amerika of het Caribisch gebied zorgen voor wat opstartproblemen.
Begin thuis alvast met je nieuwe ritme
Je hoeft echt niet drie dagen voor vertrek met een slaapmasker op om 19.00 uur stipt in bed te liggen. Je lichaam is geen robot en je vakantievoorbereiding is geen militaire operatie. Maar een kleine verschuiving in je ritme kan wél al verschil maken. Ga je richting het oosten, bijvoorbeeld naar Thailand, Bali of Japan? Dan schuift de tijd vooruit. In dat geval kan het helpen om een paar dagen voor vertrek iets eerder naar bed te gaan en wat eerder op te staan. Reis je juist naar het westen, bijvoorbeeld naar Curaçao, Mexico of de Verenigde Staten? Dan probeer je de dagen langzaam iets op te schuiven door wat later naar bed te gaan. Zie het als een vriendelijk seintje aan je lichaam.
Gebruik de vlucht als voorbereiding
Een lange vlucht voelt vaak als een soort tijdmachine. Je stapt in terwijl thuis de dag nog volop bezig is. Je krijgt ergens boven de wolken een maaltijd voorgeschoteld op een volkomen onlogisch tijdstip en landt vervolgens uren later in een compleet andere tijdzone. Juist daarom is de vlucht een goed moment om alvast mee te bewegen met je bestemming. Zet bijvoorbeeld zodra je aan boord bent je horloge of telefoon op de lokale tijd van je bestemming. Niet omdat je daar meteen volledig naar moet leven, maar omdat je je hoofd alvast voorbereidt op waar je naartoe gaat. Kom je daar ’s avonds aan? Probeer onderweg wat slaap te pakken. Land je juist in de ochtend? Dan is het slim om jezelf zoveel mogelijk wakker te houden. Natuurlijk is slapen in een vliegtuigstoel zelden een luxe hotelervaring. Er rammelt altijd wel ergens een trolley voorbij, iemand zet nét zijn leeslampje aan wanneer jij wegzakt en je buurman besluit precies dan zijn stoel volledig naar achteren te klappen. Een nekkussen, slaapmasker en noisecancelling oordoppen kunnen dan wonderen doen. Al blijft slapen in een vliegtuig toch altijd een beetje improviseren.
Water is je beste reisgenoot
Een glas wijn tijdens je vlucht? Begrijpelijk. Je vakantiegevoel is tenslotte al begonnen. Toch heeft je lichaam meestal meer aan water. Zelf kies ik ook liever voor een drankje om de vakantie officieel in te luiden. Maar mijn lichaam denkt daar tijdens lange vluchten vaak net iets minder enthousiast over dan ikzelf. De lucht in een vliegtuig erg droog. Daardoor verlies je sneller vocht en voel je je vermoeider wanneer je aankomt. Dat slaperige gevoel na een vlucht komt dus niet alleen door de reis zelf. Je lichaam heeft onderweg ook gewoon wat extra aandacht nodig. Neem daarom regelmatig een paar slokken water, ook als je geen dorst hebt. Het is misschien niet het meest sprankelende reisadvies, ik weet het. Maar wel eentje waar je lichaam later blij mee is.
Kom ook regelmatig uit je vliegtuigstoel
Na een paar uur vliegen begint zelfs de comfortabele stoel verdacht veel op een straf te lijken. Je benen worden stijf, je rug protesteert en opstaan voelt ineens als een groot project. Juist daarom helpt een beetje beweging. Wandel af en toe door het gangpad. Rek je benen uit of haal een extra glas water. Het hoeft allemaal niet groot of opvallend te zijn. Kleine bewegingen zijn vaak al genoeg om je lichaam wakker en soepel te houden. En eerlijk: even opstaan is soms ook gewoon een fijne afwisseling van urenlang dezelfde films, series en routekaart bekijken.
Je eerste uren op bestemming
En dan is daar dat moment. De schuifdeuren van de luchthaven gaan open. De lucht voelt anders. De geuren zijn anders. Misschien zie je in de verte al palmbomen of ruik je voor het eerst de zee. Je bent er. De vakantie waar je al maanden naar uitkeek is eindelijk begonnen. Grote kans dat je meteen op pad wilt. Toch is het slim om jezelf even de tijd te geven om te landen. Mijn eerste vakantie-uur ziet er meestal niet heel spectaculair uit. Koffer neerzetten, een rondje wandelen door de buurt en ergens neerploffen voor een koffie met wat lekkers. Geen strak plan, geen excursie. Gewoon even kijken waar ik eigenlijk terecht ben gekomen. Zoek het daglicht op, en laat de nieuwe indrukken rustig binnenkomen. Dat eerste rondje blijkt vaak verrassend leuk. Je ontdekt misschien direct een gezellig terras, een leuke ontbijttent of een winkelstraat waar je later in de vakantie nog drie keer terugkomt.
Plan niet meteen je drukste vakantiedag
Een fout die veel reizigers maken? Meteen alles willen zien. Nog voordat de koffer is uitgepakt, staat er al een bezienswaardigheid, een excursie en een dinerreservering op het programma. Maar juist op die eerste dag mag het allemaal wat rustiger. Begin bijvoorbeeld met een goed ontbijt, een wandeling, een middag aan het zwembad of strand. Je hoeft echt niet binnen twaalf uur te bewijzen dat je alles uit je vakantie haalt. Die tempels, stranden, bergen of wolkenkrabbers staan er morgen ook nog wel. Vaak geniet je juist meer van een bestemming wanneer je jezelf de ruimte geeft om rustig aan te komen.
En nu volop genieten
Een jetlag helemaal voorkomen lukt niet altijd. Soms heeft je lichaam gewoon even tijd nodig om aan een nieuwe tijdzone te wennen. Gun jezelf die rustige start. Grote kans dat je over een paar maanden niet meer weet hoe laat het was, maar wel nog precies hoe fijn het voelde om eindelijk op je bestemming te zijn. Want uiteindelijk gaat vakantie niet om hoe snel je in het juiste ritme zit. Het gaat om die eerste warme zonnestralen op je gezicht. Dat onbekende straatje dat je ontdekt. Die geur van zonnebrand, zee of versgebakken brood bij het ontbijt. De momenten waarop je ineens beseft: ‘ik ben er’. En geloof me, een paar vermoeide uurtjes wegen niet op tegen alles wat er nog voor je ligt. Enjoy your holiday!